Algemeen Het dorp Wedde ontstond in de Twaalfde eeuw op een zandrug in het beekdal van de Westerwoldsche Aa. Nabij de strategische overgang van de oude weg van Groningen naar Duitsland met de Westerwolsche Aa, stichtte Egge I Addinga kort van de St.Marcellusvloed (1632) de borg te Wedde. Oostelijk van de borg ligt de brink van het esdorp met ten noorden daarvan de kerk. In 1619 kocht de stad Groningen de heerlijkheid Wedde. De stad behield haar rechten tot 1798. De oorspronkelijke dorpsstructuur, ontstaan na de verwoesting door Munsterse troepen in 1666, is redelijke bewaard gebleven. N 1945 kwam noordoostelijk van het dorp een nieuwe woonwijk tot stand. Nadat Wedde in 1968 was opgegaan in de gemeente Bellingwedde, heeft met het raadhuis in 1887 gesloopt.
Exterieur De Hervormde kerk (Schoolstraat 7) is een eenbeukige kerk, met een iets breder driezijde gesloten koor. De toren heeft twee geledingen met kroonlijst en een ingesnoerde spits. Het romaanse schip, waarvan delen van de noordmuur uit de dertiende eeuw dateren, kreeg in de tweede helft van de vijftiende eeuw een laat-gotisch koor. Na oorlogsschade in 1666 werd het koor verlaagd en met het schip onder één zadeldak gebracht. Blijkens opschriften werd de kerk herstel in 1841 en in 1860. De toren verrees in 1860 in neoclassicistische stijl, naar plannen van T.B. Raatjes. De ingesnoerde spits stamt uit 1936. De toren kwam in de plaats van een houten klokkenhuis. Dat los van de kerk stond. Bij de restauratie van 1975, naar plannen van P.L. de Vrieze heeft met de negentiende-eeuwse buitenpleistering verwijderd. Op het kerkhof rondom de kerk liggen enkele interessante grafzerken, van onder meer Magdalene Engelbarts-Haselhoffs (overleden in 1729) en notaris J.S.G. Koning (overleden in 1910).
Interieur De kerk heeft inwendig een vlak balkenplafond. Tot de kerkinventaris behoren een preekstoel uit 1679, gemaakt door Frederick Alberts, en een drostenbank met gesneden opzetstuk uit omstreeks 1700, voorzien van een wapen van de stand Groningen. De preekstoel werd tijdens de restauratie van 1975 vanuit het koor verplaatst naar de zuidmuur. De houten vloer werd in datzelfde kaar vervangen door een stenen. De cartouche op de preekstoel heeft het opschrift: ‘1679 Frederick Alberts, kistemaker tot Leer’. In de kerk liggen diverse grafzerken, waaronder die van de predikant Wijbrandus Cranenborg (overleden in 1713) en de drost Petrus Muntinghe (overleden in 1777). De laatste is uitgevoerd met Lodewijk XVI-motieven. In de toren hangt een klok uit 1817, gegoten door A.H. van Bergen.
Klik op een foto voor de diaserie
Bronnen Monumenten in Nederland (ISBN: 90-400-9258-3) Het Groninger orgelbezit van Adorp tot Zijldijk
