Algemeen Het dorp Noordwolde ontstond in de middeleeuwen op oeverwallen in een oorspronkelijk bosrijk veengebied. De aanvankelijk op huisterpen gebouwde nederzetting groeide uit tot een los gestructureerde bebouwingslint (Noordwolderweg – Beijumerweg) met bebouwingsconcentraties bij de twee middeleeuwse kerken van Noordwolde en Zuidwolde.
Exterieur De Hervormde kerk (Noordwoldeweg 29) is een op een omheind kerkhof gelegen eenbeukige kerk met recht gesloten koor; de toren van drie geledingen is voorzien van een balustrade en een spits met uivormige bekroning. Het romano-gotische schip dateert uit het tweede kwart van de dertiende eeuw. De detaillering (afwisselend nissen met siermetselwerk en vensters) is bij de noord- en zuidzijde verschillend toegepast. In de veertiende eeuw kreeg de kerk een koortravee in romano-gotische stijl. De huidige spitsboogvensters met gepleisterde en gewitte omlijsting heeft men in de zeventiende eeuw aangebracht. De oorspronkelijk vrijstaande romaanse onderbouw van de toren werd (blijkens een gedenksteen) in 1639 met het schip verbonden, ommetseld en vervolgens met twee geledingen verhoogd en voorzien van een zandstenen balustrade en een spits. In de toren hangt een klok uit 1597, gegoten door Gert Powels.
klik op een foto voor foto's van het exterieur
Interieur Het interieur bevat zeventiende-eeuws meubilair, waaronder een gesneden koorafsluiting met een op zuilen rustende logeachtige herenbank (tweede helft van de zeventiende eeuw), een avondmaalstafel, andere herenbanken en een lambrisering. Uit de achttiende eeuw dateren twee in opdracht van Thecla Elisabeth van Berum veraardigde gebrandschilderde wapenglazen (1718) en een preekstoel met rijk snijwerk in een overgang van Lodewijk XIV- baar Lodewijk XV-stijl (1743). Het orgel, waarvan delen uit 1640 stammen, werd in 1802 veranderd naar plannen van H.H. Freytag. In 1581 wordt er echter al melding gemaakt van een orgel in deze kerk. De Schel van het instrument is verbonden met een houten hamer, die tegen de wand van het balgenhuis slaat om daarmee de balgentreder ‘uit te nodigen zich op de tredbalken te laten zakken’. De kerkvloer bevat een grafzerk van Thecla Elisabeth Sickinge-van Berum van Thedema (overleden in 1727).
klik op een foto voor foto's van het interieur
Bronnen Monumenten in Nederland (ISBN: 90-400-9258-3) Het Groninger orgelbezit van Adorp tot Zijldijk