Algemeen Het dorp Noorddijk is in de vroege middeleeuwen ontstaan ten oosten van Hunze, toen dit moerassige en beboste veengebied vanaf de woonkernen aan de Hunze in ontginning werd gebracht. Het wegdorp ontwikkelde zich langs de voormalige (achter)dijk. De bebouwing bestaat voornamelijk uit enkele boerderijen en de kerk. Na de samenvoeging in 1969 met de gemeente Groningen is aan de zuidwestzijde de wijk Lewenborg ontstaan.
Exterieur De Hervormde Kerk (Noorddijkerweg 14), oorspronkelijk gewijd aan St. Stefanus is een eenbeukige kerk met vierzijdig gesloten koor en een toren van drie geledingen met ingesnoerd tentdak. Het huidige schip is rond 1250 gebouwd in romano-gotische stijl met siernissen, lisenen en kraalprofielen. Rond 1550 werd de kerk met één trafee naar het oosten verlengd en is ook de huidige koorsluiting gebouwd. De door zandstenen waterlijsten en speklagen geleden toren, is blijkens een gedenkstenen in 1648 toegevoegd. Boven de toren- en tevens kerkingang staat daaromtrent het volgende te lezen: ‘den 29 maij, is d’eerste steen gelecht door Juffer Anna Maria Ulgers’. In 1735 en 1843 werd de toren ingrijpend hersteld. In de toren hangt onder meer een klok uit 1660, gegoten door W. Jacobus de Vrij. Tijdens de grote restauratie tussen 1995 en 1997 werd de westgevel grotendeels vernieuwd. Naast de grote klok werd er in deze periode in de toren ook een kleine, door een inwoner van Noorddijk geschonken, klok te hangen
Interieur Het kerkinterieur wordt overdekt door een stucplafond met eenvoudige rozetten uit 1894, aangebracht onder het zestiende-eeuwse balkenplafond. Op één van de vier gebrandschilderde ramen, die in 1765 door Petrus van Veen zijn vervaardigd, is de kerk weergegeven. Deze vier ramen zijn gewijd aan de toenmalige predikant, kerkvoogden en kerkenraadsleden. Bij de kerkrestauratie tussen 1995 en 1997 is het karakter van het complete, negentiende-eeuwse interieur behouden gebleven. Bij deze restauratie kwam een zeventiende-eeuwse plavuizenvloer te voorschijn. Tot de inventaris behoort een neoclassicistische preekstoel uit 1840, gemaakt door A.C. Cramwinkel. Het orgel werd in 1864 gemaakt door P. van Oeckelen. Op het omgrachte kerkhof staat een fors gietijzeren grafmonument met obelisk van de familie Boeles, waarschijnlijk opgericht in 1875 na de dood van Ds. P. Boeles. Verder is er een door L.F. Wijs uit Veendam vervaardigd natuurstenen grafmonument met opengeslagen Bijbel voor K. Homan (overleden in 1910).
Klik op een foto voor de diaserie
Bronnen Monumenten in Nederland (ISBN: 90-400-9258-3) Het Groninger orgelbezit van Adorp tot Zijldijk www.groningerkerken.nl