Algemeen Reeds in het begin van de zeventiende eeuw waren er Lutheranen in de stad Groningen. Het stadsbestuur verbood hen echter om een gemeente te organisteren. Aanvankelijk kwam met in het gehein in diverse woningen bijeen, ondermeer in de Sledemennerstraat en de Herestraat. In 1659 werd er voor het eerst een predikant beroepen. Toch bleef het Groninger stadsbestuur, in vergelijking met andere Nederlandse steden, erg terughoudend en een paar keer liet ze de huiskerkjes leeghalen en sluiten. Pas door de angstige tijd rond het beleg in 1672 en bemoeienis van de Duitse bevelhebber Rabenhaupt kwam voor de Lutherse gemeente de nodigde medewerking van het stadsbestuur. Al een aantal jaren had de gemeente toen een "Kirchenhaus in de Kosterstraat by de Kostersgang; 't welk uit verscheide Kamers, na mate dat de Gemeente toenam, zamengesteld zynde, te dier tyd zeer oud en bouwvallig en ook te klein geworden was".
Exterieur Er werd besloten een nieuwe kerk te bouwen en met toestemming van het stadsbestuur kon men een pand in de Haddingestraat gaan verbouwen: in het woongedeelte kwam een kosterie en een consistoriekamer, daarachter werd een nieuwe schuilkerk gebouwd. Op 4 maart 1694 werd de eerste steen gelegd en "na verloop van derde half jaar, doe men schreef 1696 op den eersten Zondag des Advents" werd het gebouw "in een zeer volkryke Vergaderinge ingeweid". Het uit 1874 daterende voorgebouw, waarvan de gevel is doorgetrokken naar de pastorie, is uitgevoerd in eclectische vormen. In de geveltop van de middentravee zit een gevelsteen met zwaan. De pastorie, het gasthuis, het weeshuis en de achterliggende gasthuiswoningen werden in de jaren 1988-1989 gerenoveerd. Daarna is men met de restauratie van de kerk begonnen. Daarbij werd tevergeefs gezocht naar oude grafzerken. Ondermeer de orgelbouwer A.A. Hinsz was in deze kerk begraven. Interieur De driebeukige kerkruimte wordt overdekt door een tongewelf op ronde pijlers in het midden en vlaKke plafonds boven de zijbeuken. De kerk heeft galerijen aan drie zijden en bezit een rijk gesneden preekstoel met achterschot en klankbord uit 1696, uitgevoerd door Jan de Rijk naar ontwerp van Allert Meijer. Het orgel uit 1895-'96 is gebouwd door de firma P. Van Oeckelen & Zn. De kerk is in 1995 -1998 gerestaureerd, het orgel in 2005.
klik op een foto voor de diaserie
Bronnen Het Groninger orgelbezit van Adorp tot Zijldijk Monumenten in Nederland (ISBN: 90-400-9258-3)
