Select background

Grijpskerk

Algemeen
Het dijkdorp Grijpskerk ontstond in 1425 nadat de buitendijkse Ruigewaard werd ingepolderd. De oude zeedijk werd een belangrijke verbinding tussen het noorden van Groningen en Friesland. Bij de kerk – gebouwd in opdracht van een lid van de familie Grijp van Reitsemaheerd – ontstond een nederzetting. De aanleg van de spoorlijn Groningen – Leeuwarden in 1866 en de bouw van het station op enige afstand ten zuiden van het dorp, zijn voor haar ontwikkeling van groot belang geweest. Het dorp werd de belangrijkste marktplaats van het westerkwartier. Omdat het dorp in trek was bij rentenierende boeren verrezen er vanaf 1871 rentenierswoningen langs de Groningerstraatweg. In de loop van de twintigste eeuw is het dorp naar het zuiden uitgebreid.

Exterieur
De Hervormde kerk (Kerkplein 1) is een gepleisterde eenbeukige kerk met een achtkante houten dakruiter. Nadat de vijftiende-eeuwse kapel (naar verluidt gesticht door Nicolaas Grijp) in 1582 door stropende bendes was verwoest, volgde herbouw in de jaren 1605 – 1612. In de dakruiter hangt een klok uit 1787, gegoten door Mammaeus Fremy. De kerk werd in 1856 naar het oosten verlengd en voorzien van een representatieve gevel met tweede ingang. Tevens werd het gebouw in die jaren gepleisterd. De huidige torenbekroning dateert uit 1871, toen de vroegere spits werd afgebroken. Op het kerkhof rond de kerk bevinden zich enkele opvallende grafmonumenten, waaronder die voor Aaltje Thomas Wiersema die in 1832 het orgel schonk. Bij de ingang aan de westzijde bevat een steen met opschrift waarin nadere gegevens over de oorsprong van deze kerk staan vermeld: ‘Diese Kercke van de Eedele Nicolau Gryp gefundierte is, geduirende dese Nederlandische oorloge in 't jaar 1582 geheel geruinert en wederom opgebouwet in de tidt des stillestants va wapenen Aº 1612 doer beleijde des eedelen +Junchern Everhardt van Asschendorp, Hoevelinc aldaer en bekostiget va die drie Cluften WAERT, WESTERDIJC en JURSEMA. Cornelis Janse, Jacob Claese, Kerckvoegd’. De hervormde kerk is in het jaar 2001 aan de buitenzijde gerestaureerd. De dakruiter is vervangen en een nieuwe toren is geplaatst. De dakconstructie en dakgoten zijn vernieuwd en de kerk is opnieuw geverfd.

Interieur
Tot de inventaris van de kerk behoren een zeventiende-eeuwse preekstoel met het wapen van Grijpskerk en een orgel uit 1832, gebouwd door L. en J. van Dam. Een gedenksteen in de muur achter het orgel herinnert aan de gulle geefster Aaltje Thomas Wiersema. Haar naam vinden we ook terug op de voetlijst van de orgelbalustrade. Het kerkinterieur is helaas in het midden van de jaren zestig van de vorige eeuw drastisch gemoderniseerd.

klik op een foto voor de diaserie