Algemeen Het gehucht Breede ontstond in de vroege middeleeuwen op een kwelderwal. Breede wordt voor het eerst genoemd in 1300.
Exterieur De Hervormde kerk (Breede 15) is een gepleisterde eenbeukige, rechtgesloten kerk met zadeldak en dakruiter. De kerk werd rond 1300 gebouwd en heeft steunberen aan de noordzijde en lisenen aan de zuidzijde. De topgevel aan de oostzijde is voorzien van spitsboognissen. De spitsboogvensters heeft met later, mogelijk in de zestiende eeuw aangebracht. De opengewerkte dakruiter met koepeldakje is in 1723 vernieuwd. Hierin hangt een klok uit 1615, gegoten door Hans Falck van Nurremberg. In de negentiende eeuw heeft met de gietijzeren roedenverdeling aan gebracht en de kerk gepleisterd. Het gebouw is in 1981 gerestaureerd. Sinds 1993 is de kerk eigendom van de Stichting Oude Groninger Kerken.
Klik op een foto voor de diaserie van het exterieur
Interieur Het interieur wordt overdekt door een tongewelf. Tot de inventaris behoort een preekstoel uit 1853, vervaardigd door A.C. Cramwinkel. Het orgel is van oorsprong een huisorgel voor Jonkheer O.Q.J.J. van Swinderen, dat gezien de makelij, rond 1840 door P. van Oeckelen gebouwd moet zijn. In 1849 werd het orgel door de jonkheer aan de kerk van Breede verkocht. Het orgel wordt bekroond met het wapen van de collator Jonkheer Unico Allard Alberda van Menkema. Een wapenschild aangebracht na de Franse tijd is een zeldzaamheid.
Klik op een foto voor de diaserie van het interieur
Bronnen Het Groninger orgelbezit van Adorp tot Zijldijk Monumenten in Nederland (ISBN: 90-400-9258-3)
